Agile, a głównie Scrum jako sposób zarządzania projektami i firmami, stał się w ciągu ostatnich lat najpopularniejszym trendem w świecie IT. Przez wielu jest uznawany za niepodważalny „must have”. Inni widzą w nim szansę na podążanie za najnowszymi trendami i modą. A niektórych przekonały statystyki na temat tego, jak Agile radzi sobie w świecie IT, np. takie lub takie. Jednak czy naprawdę Scrum jest idealnym rozwiązaniem dla każdej firmy IT? W tym artykule zamierzam opisać podstawowe powody, dla których wdrożenie Scruma w firmie może się nie powieść i przynieść więcej szkody niż pożytku.

1# Brak celu wdrażania Agile

Wdrożenie Agile musi mieć cel. W firmie musi być pełne zrozumienie, dlaczego chce ona wprowadzić Agile. Stwierdzenie, że taki jest obecnie standard branży nie jest wystarczającym powodem. Cele mogą być różne, np. poprawa współpracy z klientami, szybsze wprowadzanie nowych rozwiązań, czy poprawa zarządzania ryzykiem w projektach. Trzeba też odpowiedzieć na pytanie: „Skąd będziemy wiedzieć, że odnieśliśmy sukces?”. Pozwala to na określenie celu i mierzalnej korzyści, jaką ma przynieść implementacja Agile.

W pewnej organizacji działającej w branży IT postanowiono wdrożyć Scrum, ponieważ „jest to teraz modne”. Nikt jednak nie rozumiał, po co firma przechodzi taką zmianę. I nikt tak naprawdę się do tego nie przyłożył. Wprowadzone wszystkie artefakty i spotkania przewidziane przez Scrum, jednak z powodu braku wspólnego celu nie były one ze sobą zsynchronizowane. Powodowały wiele tarć i nieporozumień pomiędzy zespołami. Efekt był taki, że zespoły pracowały w mnie lub bardziej iteracyjnym stylu, który nie miał wiele wspólnego z Agile.

2# Brak wsparcia zarządu i kierowników

Bez wsparcia „z góry” każda inicjatywa w firmie musi prędzej czy później upaść. Jest to szczególnie prawdziwe, gdy chodzi o wdrażanie i pracę z wykorzystaniem zwinnych metodyk zarządzania, takich jak Scrum. I tak jak Scrum jako metodyka zarządzania może być wdrażany tylko na poziomie zespołów developerskich, tak Agile jako filozofia musi być wdrażany na poziomie całej firmy.

Jeśli kierownictwo nie będzie rozumiało i przestrzegało zasad Agile i Scruma, to zespoły deweloperskie spotkają się z szeregiem problemów. Najpopularniejsze z nich to:

  • Wtrącanie się w codzienną pracę zespołu (procedury, organizacja pracy)
  • Podważanie i/lub zmienianie decyzji Product Ownera
  • Podrzucanie nowych wymagań zespołowi z pominięciem Product Ownera
  • Podrzucanie nowych wymagań zespołowi z pominięciem Planowania Sprintu
  • Podejmowanie decyzji projektowo-technicznych za zespół

3# Brak zaufania między pracownikami a kadrą zarządzającą

Scrum przenosi w dość nieoczywisty sposób część odpowiedzialności z „kadry zarządzającej” na „kadrę wykonawczą”. Dzieje się tak, ponieważ to członkowie zespołów developerskich muszą podjąć wiele decyzji dotyczących m.in organizacji pracy, podziału obowiązków i sposobu dostarczania rozwiązań.

Przekazanie takiej „wolności” jest dla wielu managerów bardzo trudne, a w niektórych przypadkach prawie niemożliwe. Dla wielu jedynym słusznym sposobem zarządzania jest kierowanie każdym krokiem, każdego pracownika, żeby upewnić się, że „wszystko będzie zrobione dobrze”. W wielu branżach jest to bardzo efektywny i pożądany sposób zarządzania.

Niestety jest to też sposób, który automatycznie i prawie natychmiastowo zabija w pracownikach innowacyjność, kreatywność, zaangażowanie i, co najważniejsze, poczucie odpowiedzialności. To ostatnie jest absolutnie kluczowe w celu zbudowaniu samoorganizującego się zespołu, który jest podstawą Scruma.

4# Brak zrozumienia wartości Agile

Agile to ideologia. Nie metodyka zarządzania. Nie narzędzie organizacji pracy. Ideologia. Ideologia Agile to Manifest Agile i Pryncypia Agile. Metodologia Scrum powstała jako implementacja ideologii Agile. Niestety miałem okazję spotkać się z jawnym niezrozumieniem tego, że Agile jest nieodłączną częścią Scruma w kilku poniższych sytuacjach:

  • W ramach wdrażania Scruma w firmie dość wysoko postawiony manager powiedział: „Żeby sprawnie wdrożyć Scruma musimy najpierw wdrożyć adekwatny zestaw procedur i narządzi do jego implementacji.”
  • Deweloperzy oznajmili, że potrzebują kilku tygodni, żeby przepisać dokumentację projektów pod Scruma.
  • Dział finansów stwierdził, że najważniejszą częścią wdrażania Agile jest renegocjacja umów z wszystkimi klientami.
  • W firmie powstał szczegółowy plan wdrażania Scruma. Bardzo szczegółowy plan. Zakładał kiedy i z którymi funkcjonalnościami dany projekt zakończy się w ciągu kolejnego roku.

Czytelników, którzy w powyższych przykładach nie zauważyli ironii odsyłam do Manifestu Agile.

5# Brak rzetelnej wiedzy o Scrumie

Scrum jest lekkim i łatwym do wytłumaczenia, ale bardzo trudnym do zaimplementowania i dogłębnego zrozumienia frameworkiem. Podstawowy „podręcznik” Scrum Guide ma 17 stron. I zawiera komplet informacji o podstawach implementacji metodyki Scrum. Z drugiej strony Agile Estimating and Planning ma 320 stron, a pokrywa temat na który poświęcono w Scrum Guide niecałe 2 strony.

Spotkałem wiele osób, które po przeczytaniu Scrum Guide’a i/lub kilku artykułów o Scrumie doszły do wniosku, że: „będą wdrażać w swoich zespołach Agile”. Naprawdę podziwiam ich zapał i motywację. Sam jestem wielkim entuzjastą Agile i zawsze cieszy mnie, gdy spotykam osoby, które podzielają mój entuzjazm.

Jednak żeby poprawnie wdrażać metodyki zwinne potrzeba lat doświadczenia w ich stosowaniu. Tak jak nikt po przeczytaniu kliku magazynów motoryzacyjnych nie został inżynierem mechaniki, tak nikt po przeczytaniu kilku artykułów nie jest w stanie wdrożyć poprawnie Scruma. A błędne wdrożenie Scruma w najlepszym przypadku prowadzi do zniechęcenia to tej metodyki, a w skrajnych przypadkach może doprowadzić do rozpadu zespołu i ruiny projektu.

Podsumowanie

Scrum jest metodyką, która jest bardzo łatwa do wytłumaczenia, ale osiągnięcie w niej mistrzostwa wymaga wiele czasu i wysiłku. Nie ma tutaj drogi na skróty typu: „zatrudnimy kilku Scrum Masterów i od przyszłego miesiąca nasza produktywność wzrośnie”. Wdrożenie Scruma wymaga zaangażowania całej firmy. Od poziomu prezesa i zarządu po szeregowych pracowników. Ale co najważniejsze wymaga przyjęcie filozofii Agile, na której wszystkie metodyki zwinne zostały zbudowane.

A jakie są Twoje doświadczenia z wdrażaniem Scruma w firmie? Jakie były największe przeszkody? No i jak i czy udało się je obejść?

Coach, mentor and Team Leader. Certified .NET developer, Agile enthusiast and Machine Learning specialist. In his free time ̶ avid scuba diver and fantasy books reader.